नेपाल विकासको नयाँ चरणतर्फ अघि बढिरहेको अवस्थामा शिक्षा, सूचना प्रविधि (IT) तथा रोजगारी सिर्जना जस्ता क्षेत्रहरूलाई विशेष प्राथमिकतामा राख्न आवश्यक छ। देशको नेतृत्व गर्ने नयाँ प्रधानमन्त्री तथा सरकारको मुख्य ध्यान पनि यिनै आधारभूत क्षेत्रहरूको सुधारमा केन्द्रित हुनुपर्छ।

शिक्षामा गुणस्तरीय सुधार आवश्यक

शिक्षा कुनै पनि राष्ट्रको भविष्य निर्माण गर्ने आधार हो। नेपालमा अझै पनि धेरै विद्यार्थीहरूले गुणस्तरीय शिक्षा प्राप्त गर्न कठिनाइ भोगिरहेका छन्। पाठ्यक्रमलाई समयअनुकूल बनाउनु, व्यावहारिक तथा सीपमूलक शिक्षालाई प्राथमिकता दिनु र प्रविधिमैत्री शिक्षण प्रणाली लागू गर्नु आजको आवश्यकता हो।

विद्यालय र विश्वविद्यालयबाट उत्पादन हुने जनशक्ति बजारको मागअनुसार सक्षम हुन सके मात्र देशभित्र रोजगारी र उद्यमशीलताको वातावरण बलियो बन्न सक्छ।

सूचना प्रविधि (IT) क्षेत्रमा ठूलो सम्भावना

नेपालमा सूचना प्रविधि क्षेत्र तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको छ। विश्वभरबाट नेपाली युवाहरूले सफ्टवेयर विकास, डिजिटल मार्केटिङ, साइबर सुरक्षा, डेटा विश्लेषण तथा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) जस्ता क्षेत्रमा आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गरिरहेका छन्।

यदि सरकारले IT क्षेत्रलाई विशेष प्राथमिकता दिएर आवश्यक नीति, पूर्वाधार र लगानीको व्यवस्था गर्न सके नेपाल दक्षिण एशियाकै प्रमुख प्रविधि केन्द्र बन्न सक्छ। यसले हजारौं युवाहरूलाई स्वदेशमै रोजगारी र उद्यमको अवसर प्रदान गर्नेछ।

सबै क्षेत्रको समान विकास आवश्यक

देशको विकास केवल एउटा क्षेत्रको सुधारबाट सम्भव हुँदैन। शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पर्यटन, उद्योग, सूचना प्रविधि, पूर्वाधार तथा रोजगारीका सबै क्षेत्रलाई सन्तुलित रूपमा अगाडि बढाउनुपर्छ।

नयाँ प्रधानमन्त्री र सरकारको ध्यान देशका सम्पूर्ण क्षेत्रहरूको वास्तविक अवस्थाको अध्ययन गरी दीर्घकालीन योजना निर्माणमा केन्द्रित हुनुपर्छ। नीति बनाउँदा जनताको आवश्यकता, निजी क्षेत्रको सुझाव र युवाहरूको अपेक्षालाई पनि समेट्न आवश्यक छ।

युवालाई अवसर दिनुपर्छ

नेपालका अधिकांश युवा अवसरको खोजीमा विदेश जान बाध्य छन्। यदि देशभित्रै रोजगारी, सीप विकास र उद्यमशीलताको वातावरण सिर्जना गर्न सकियो भने युवाहरूले आफ्नै देशमा भविष्य निर्माण गर्न सक्छन्।

सरकारले स्टार्टअप, डिजिटल व्यवसाय तथा नवीनतम प्रविधिमा आधारित उद्यमलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति ल्याउनुपर्छ। यसले आर्थिक विकासलाई समेत गति दिनेछ।

मेरो धारणा

नेपाललाई समृद्ध राष्ट्र बनाउने आधार भनेको गुणस्तरीय शिक्षा, प्रविधिमैत्री सोच, पारदर्शी प्रशासन र युवामैत्री नीति हो। नयाँ नेतृत्वले कुनै एक क्षेत्र मात्र नभई शिक्षा, IT, स्वास्थ्य, कृषि, उद्योग र रोजगारीलगायत सबै क्षेत्रलाई समान महत्व दिएर काम गर्नुपर्छ।

देशको भविष्य युवाको हातमा छ, र युवाको भविष्य शिक्षा तथा प्रविधिमा निर्भर छ। त्यसैले आजको आवश्यकता भनेको आधुनिक शिक्षा, डिजिटल नेपाल र अवसरमूलक अर्थतन्त्र निर्माण हो।

निष्कर्ष

नेपालसँग अपार सम्भावना छ। सही नीति, सक्षम नेतृत्व र प्रविधिको प्रभावकारी उपयोगमार्फत देशलाई विकासको नयाँ उचाइमा पुर्‍याउन सकिन्छ। अब समय आएको छ—शिक्षा, सूचना प्रविधि र रोजगारीलाई केन्द्रमा राखेर समृद्ध नेपालको आधार निर्माण गर्ने।

दिनेश भट्ट
Business Development Officer